Batterijen: soorten en gebruik

Welke batterij wanneer gebruiken
Daarover is geen duidelijke uitspraak: het is afhankelijk waarvoor de batterijen gaat gebruiken, hoeveel geld U te besteden en hoeveel U voor het milieu over heeft. Een paar tips:

  • Bij eenvoudige apparaten (rekenmachine, klok, of afstandsbediening) die relatief weinig stroom in de tijd vragen, is het verstandig om (wegwerp) alkaline of lithium batterijen te gebruiken. Ook apparaten die het altijd moeten doen, zoals rookmelders en zaklantaarns kunnen beter voorzien worden van alkaline batterijen, omdat deze in tegenstelling tot oplaadbare batterijen, weinig vermogen verliezen in de tijd (de zogenaamde ‘zelfontlading’).
  • Apparaten die in een korte tijd veel stroom vragen, kunnen beter voorzien worden van oplaadbare batterijen; denk hierbij aan spelcomputers, mp3-spelers, flitsers, walkie-talkies, en digitale camera’s.

Er zijn veel batterijmerken, van echte fabrikanten tot fancy labels die door dezelfde batterijmerken vaak geproduceerd worden. Grote producenten met innovatieve batterijen zijn Duracell, Energizer, Varta, Ansmann, Panasonic en GP.
Het vermogen van batterijen wordt uitgedrukt in milli Ampere uur (mAh). Dit houdt in dat een batterij van 2000 mAh een apparaat met een spanning van 1 Volt en een vermogen 1 watt gedurende 2 uur aan de praat kan houden. Oplaadbare batterijen hebben van een spanning van 1,2 volt. Dus 2 oplaadbare batterijen van 1,2V 2850mAh in serie kunnen dan apparaat met een vermogen van 4800mWatt geduren 1,4 uur van voeding voorzien. (2850/ (4800/,24)). Overigens staat het vermogen (mAh) van batterijen vaak wel op oplaadbare batterijen en niet op éénmalige batterijen.

Oplaadbaar vs éénmalig
Oplaadbare batterijen hebben een grote doorbraak gemaakt. Toch hebben zowel oplaadbare (tegenwoordig veelal NiMh) als éénmalige batterijen voordelen als nadelen:

  Voordelen Nadelen
Eenmalig (alkaline) Lopen bijna niet leeg
Zijn goed bruikbaar als reserve batterijen
Milieu belastend
Oplaadbaar (NiMh) Kunnen tot wel 1000 keer opgeladen worden
Ook milieu belastend maar minder dan alkaine batterijen
Verliezen ongeveer 3-10% van hun vermogen per week
Moeten steeds op voorhand opgeladen worden
Na 500 keer opgeladen te zijn, is het maximale vermogen nog 80%

Trends
De meest gebruikte oplaadbare batterij van dit moment is de NiMH-batterij (NiMH: Nikkel Metaalhydride). De oudere NiCd (Nikkel-cadnium) batterij bevat zware metalen en wordt bijna niet meer verkocht. Daarnaast zijn er nieuwe NiMh batterijen met zogenaamde ‘lage zelfontlading’ (ook wel 'Low self discharge', 'Active charge', 'Ready2use' of ‘MaxE’genoemd). Voordeel van deze batterijen is dat de zelfontlading minder is, maar dat de capaciteit minder is dan reguliere die van reguliere NiMh batterijen. Tevens komen er steeds meer Lithium (éénmalig gebruik) en Lithium-Ion (oplaadbaar) batterijen op de markt. Deze batterijen hebben minder last van zelfontlading en kunnen meer vermogen bevatten. Met name bij notebooks en bepaalde merken digitale camera’s worden de Lithium-Ion batterijen al veel toegepast.

Laders voor oplaadbare batterijen
De zogenaamde ‘dV-laders’ hebben de voorkeur, dit zijn intelligente laders die automatisch stoppen met laden als de batterij vol is, en gaan daarna op ‘druppelstroom’ over waarmee de batterij continue op maximale capaciteit geladen blijft. Daarnaast zijn er ‘dT-laders’ die een vaste tijd laden en daarna eventueel op druppelstroom over gaan. U weet dan echter niet of de batterij maximaal geladen is. Ook al koopt U de beste batterijen, met een slechte lader haalt U niet er het maximale uit. Bij laders wordt daarnaast een onderscheid gemaakt in de snelheid waarmee een batterij opgeladen wordt. Algemeen geldt: langzame laders met een lange laadtijd zijn beter voor uw batterijen dan zogenaamde snelladers. Snelladers kunnen, doordat de batterij erg warm wordt, de batterij beschadigen. Kies daarom bij voorkeur een lader met een laadtijd tussen de 1 en 10 uur.

Levensduur van batterijen
Alle batterijen die niet gebruikt worden hebben last van zelfontlading, oftewel: ze verliezen vermogen. Alkaline batterijen verliezen per dag zo’n 1%, NiMH kunnen tot 10% van hun vermogen per dag verliezen. Tips:

  • Voorkom kortsluiting bij batterijen, zorg dat de + (plus) en de – (min) altijd goed zitten en dat er geen voorwerpen in de buurt zijn die beide in contact met elkaar kunnen brengen.
  • Haal een opgeladen batterij uit de lader, ook al is de lader overgeschakeld op druppelstroom. Continue laden verkort de levensduur van een batterij.
  • Vervang alle batterijen uit een apparaat, ook als er maar één leeg of stuk is. Het apparaat zal namelijk de stroom onttrekken uit de batterijen met het grootste vermogen.
  • Sluit nooit verschillende soorten batterijen (NiCd, NiMh, alkaline) of verschillende voltages op elkaar aan. De stroom kan dan raar gaan lopen, waardoor batterijen stuk gaan.
  • Verwijder alle batterijen uit een apparaat als het langere tijd niet gebruikt wordt.
  • Laad tijdig bij en laat ze niet leeglopen; hierdoor beschadigen moderne batterijen. Opmerking: dit moest vroeger wel met NiCd batterijen, om het zogenaamde ‘geheugeneffect’ te voorkomen.
  • Stel batterijen niet bloot aan extreme temperaturen (boven 40 graden Celsius). De batterij verliest dan capaciteit, en er bestaat de kans dat er in de batterij chemische reacties ontstaan.
  • Alkaline en NiMH-batterijen bevatten tegenwoordig geen gevaarlijke zware metalen meer, maar bevatten wel chemicaliën, en zijn daarom net zoals NiCd batterijen chemisch afval. Doordat de NiMH-batterij geen cadmium bevat, is hij wel beter voor het milieu dan de NiCd-batterij.
  • Alle batterijen kunnen het best op een koele plaats (bijvoorbeld koelkast of kelder), in een afgesloten doos bewaard worden. De relatief lage tempratuur, en de lage vochtigheid in de afgesloten doos zorgen ervoor dat de zelfontlading beperkt wordt.
  • Zorg dat U een batterijtester in huis hebt die het vermogen (Watt) meet. De meeste batterij testers meten het Voltage, maar dat zegt niet altijd voldoende.
  • Als een batterij gelekt heeft, dan is het vaak moeilijk de contacten weer goed te reinigen. Gebruik daarvoor een zogenaamde ‘glasfiber’ pen, die U kunt kopen bij de betere foto speciaalzaken. Hiermee kunt U het vuil eenvoudig en zonder iets te beschadigen verwijderen.
  • Batterijen (zeker merkbatterijen) hebben een tenminste-houdbaar-tot (tht) datum. Het is onduidelijk wat dat inhoud bij batterijen, maar vermoedelijk is dat de datum tot wanneer de batterij nog 80% van het vermogen heeft. Soms worden merkbatterijen tegen spotgoedkope prijzen aangeboden, maar als je dan op de tht-datum kijkt dan begrijp je waarom. U bent gewaarschuwd!

Leuk om te weten

  • In een batterij wordt elektrische energie (vermogen) opgeslagen door middel van een chemisch proces. De electrische stroom loopt als gevolg van een chemische reactie tussen twee materialen in de batterij die door een vloeistof gescheiden worden (dat is wat je ziet als een batterij gaat lekken).
  • De stroom komt alleen op gang als de batterij zich in een gesloten circuit bevindt, dat wil zeggen als de plus- en minpool met elkaar verbonden zijn in een apparaat.
  • Om oplaadbare batterijen op te laden wordt het chemische proces omgekeerd: door middel van elektriciteit wordt het chemische proces omgedraaid en neemt de batterij weer toe in vermogen.
  • Oplaadbare batterijen geven ‘slechts’ 1,2 volt. Alkaline batterijen geven in het begin 1,5 volt, maar zakken tijdens het gebruik ook naar 1,2 volt. De meeste moderne apparaten kunnen tegenwoordig met oplaadbare batterijen van 1,2 volt overweg.
  • Nieuwe oplaadbare batterijen hebben pas na 4 á 5 keer volledig laden hun maximale vermogen. Dit ook geldt voor batterijen welke lange tijd niet opgeladen zijn geweest.
  • Batterijen horen ingeleverd te worden als ‘klein chemish afval. De Stibat (www.stibat.nl) is verantwoordelijk voor het inzamelen en verwerken van deze batterijen, waarvoor een kleine bijdrage in de aankoopprijs verwerkt is.

Batterijsoorten
Naast de techniek zijn er veel batterij varianten. Bekende formaten zijn:

  • AAA, ook wel ‘triple A’ of ‘mini penlite genoemd
  • AA, ook wel ‘penlite genoemd
  • C, ook wel ‘engelse staaf’ of ‘baby’ genoemd.
  • D, ook wel ‘monocel’ genoemd

Dit zijn allemaal 1,5 volt batterijen. Daarnaast is er de vierkant 9 volt batterij, en zijn er veel knoopcel varianten. Door de toename aan multimedia, met name digitale camera’s en mobiele telefoons, is het aantal batterij varianten nog verder gegroeid.

test