Lichtkleur en Kleurtemperatuur

De kleur die een lichtbron uitstraalt wordt ook wel kleurtemperatuur genoemd, en wordt uitgedrukt in graden Kelvin (0 graden Celsius is 273 Kelvin). Dit mag vreemd klinken (een kleur uitdrukken als temperatuur), het is ook logisch: fel, helder wit licht wordt ervaren als koel, terwijl warm of geel licht ervaren wordt als ‘warm’.

Of we licht prettig vinden of niet, wordt niet alleen bepaald door de taak die we uitvoeren maar ook waar we (mee) opgevoed zijn: mensen in Afrika vinden koel licht prettiger, terwijl mensen in Noord Europa meer van warm wit licht houden.

Hieronder vindt U een aantal voorbeelden van kleurtemperaturen: opvallend daarbij is dat een warmere kleur een lagere temperatuur heeft!

Temperatuur (graden Kelvin) Omschrijving
1200 kaarslicht
2000 zonsopkomst en zonsondergang
3200 halogeenlamp
3500 één uur na zonsopkomst
5000 fototoestel flitser
5600 standaard daglicht
6000 middagzon
6500 wit

Bij de keuze van een lichtbron moeten we rekening houden met de kleur: dit heeft niet alleen te maken met de functie of taak, maar ook met onze (gewenste) emotionele toestand. Als je uit bed komt is fel wit licht niet fijn, maar als je een precisie taak te doen hebt juist weer wel.

Gevoelsindicatie Kleurtemperatuur (graden Kelvin)
Extra warmwit < 2700 K
Warmwit 2900 - 3000 K
Neutraal wit 4000 K
Koelwit > 5000 K

Lampen met dezelfde lichtkleur kunnen echter zeer verschillende kleurweergave-eigenschappen hebben. Dit komt doordat de spectrale samenstelling (welke frequenties licht, oftewel welke kleuren zitten er in het licht) die een lichtbron uitzendt verschilt.

De kleurweergave van een lichtbron (worden alle kleuren wel of niet weergegeven) wordt uitgedrukt in Ra op basis van de kleurweergave-index.  Een lichtbron met Ra=100 geeft alle kleuren optimaal weer. Hoe lager de Ra-waarde, hoe slechter de kleuren worden weergegeven. De kleurweergave index geeft echter niet aan welke kleuren niet goed worden weergegeven.

Soort lamp Kleurtemperatuur (graden Kelvin) Kleurweergave index (Ra of Cr)
Gloeilamp (standaard, mat glas) 2600 K 95 - 100
Halogeen 3200 K 95 - 100
Spaarlamp 2800 - 4000 K 80
TL kleur 33 4100 K 80 - 90
LED lamp (traditionele LED's) 3100 K 70 - 90
Power LED's (Cree of Nichia) > 6000 K 80

Opmerking(en):

  • dit zijn gemiddelde waarden, er bestaan van elk soort lamp modellen die een afwijkende waarde hebben.
  • de waarden voor spaarlampen en TL-lampen zijn bijna hetzelfde; niet verrassend want een spaarlamp gebruikt dezelfde techniek als een TL-lamp, alleen in een andere vorm en met een andere fitting.
  • LED-lampen kruipen wat betreft kleurtemperatuur steeds meer naar de gloeilamp toe; bij TL-lampen en spaarlampen is dit bereikt door het poeder aan de binnenkant aan te passen, bij LED-lampen wordt dit bereikt door een folie om de LED-lamp aan te brengen.

Kleurtemperatuur (getal) en fysieke kleurwaarneming door mensen hebben niet veel met elkaar te maken. Beleving van licht is persoonlijk en de getallen geven wel iets aan, maar nog steeds zult u moeten bepalen welk licht u onder welke omstandigheden het meest prettig vindt.

test